Een permanent "OMT" in het parlement als Derde Kamer?

Wetenschap is gericht op het vinden van de beste schatting van de waarheid. Tegelijkertijd erkent wetenschap dat vrijwel alles wat we weten herzien kan worden op basis van nieuwe informatie. Dit maakt wetenschap de beste methode die we kennen om tot goed onderbouwde beslissingen te komen. Het OMT (Outbreak Management Team) was tijdens de coronacrisis een wetenschappelijk adviesorgaan voor de regering. Voor een deel van de samenleving was dit de eerste keer dat ze met wetenschap werden geconfronteerd. Het bracht verwarring, angst en onbegrip. Maar was dat wel terecht?

Verandering, en dan met name plotselinge verandering, wekt over het algemeen reacties op, soms hevige reacties. We zagen dit toen de coronacrisis begon, maar ook wanneer er maatregelen werden aangekondigd en een paar weken later weer aangepast of opgeheven. De bedreiging van onze comfortzone, maar bovenal van onze financiële zekerheid, maakte de reacties bij sommigen feller. Deze reacties zijn natuurlijk begrijpelijk. Maar wat met name opviel, was dat de onderbouwing voor deze maatregelen niet bij iedereen duidelijk was. En bij een kleine minderheid was deze onderbouwing per definitie een taboe en ging men bewust tegen de maatregelen in. Deze onwetendheid, bewust of onbewust, leidt vaak tot verwarring, angst en onbegrip, en niet alleen bij coronamaatregelen. Konden het OMT en de regering de samenleving beter informeren? Zeker weten. Meer infographics en (korte) informatieve video's hadden een beter begrip van de situatie en maatregelen kunnen bieden.

Wetenschap erkent dat vrijwel alles wat we weten herzien kan worden op basis van nieuwe informatie. En dat zagen we ook tijdens de coronacrisis. Maatregelen en conclusies werden aangepast zodra men beschikte over betere of nieuwe informatie. Het liefst zeggen politici dat er niks aan de hand is en alles snel weer goed komt. Want politici willen goed uitkomen in de peilingen; wetenschap wordt daar niet op beoordeeld. In wetenschap gaat het erom of je conclusies gebaseerd zijn op goede informatie. Het zou daarom goed zijn om naast de Eerste en Tweede Kamer een Derde Kamer te vormen: een orgaan dat de Tweede Kamer, net zoals het OMT, publiekelijk adviseert over de kwesties van onze tijdgeest, maar ook kritiek kan uiten en uitspraken kan weerleggen met wetenschappelijke informatie wanneer (populistische) partijen onwaarheden verspreiden. Denk bijvoorbeeld aan klimaatverandering, die een grotere dreiging vormt dan corona. Ook hier zien we hetzelfde patroon zich ontwikkelen als met corona. De onderbouwing voor de maatregelen wordt door een minderheid weer behandeld als een taboe. Anderen begrijpen de noodzaak van verandering, maar stellen het uit of wijzen met de vinger naar anderen. Laten we als samenleving leren van de coronacrisis en het deze keer volwassener en verstandiger aanpakken. Een Derde Kamer kan zowel de regering als de samenleving helpen om de wetenschappelijke onderbouwing voor deze maatregelen centraal te stellen.